Yoruba for Academic Purpose: ÈDÈ ABÍNIBÍ

N ò rẹ́ni tó fèdè elédè ronú rí

Àfi ti wa

Ẹ wo gbogbo àwọn ìlú ńlá

Àwọn ìlú kàǹkà-kàǹkà

Ní gbogbo ayé yíká kódà tée délẹ̀ẹ Kùsà 5

Irú èdè wo ni wọ́n fi ń kọ́mọ o jèe?

Èdèè-bílẹ̀ẹ wọn ni wọ́n ń lo

Wọ́n sì ti digi osè, wọ́n ti dàràbà

Ẹ wÀmẹ́ríka, ẹ wo Rọ́síà, kẹ́ẹ wáá wòlú Èèbó

Ẹ ó ri pédèe wọn ni wọ́n fi ń ronú 10

Ni wọ́n fi tóbi

Ṣùgbọ́n bíi tèmi tìrẹ kọ́

Ká tóó pèrò ní Yoòbá

Ká tóó yí i sÉèbó

Gbogbo tepotiyọ̀ inú ọ̀rọ̀ 15

Ti gbákúla

Bóo la ṣe lé fèdè elédè ronú jinlẹ̀

Wọ́n fọmọ ọdún mẹ́ta sílé ẹ̀kọ́

Pé ó máa kọ́ Faransé, ó máa kÉèbó

Ó ṣe, ọmọ gbọ́ Faransé díẹ̀, ó gbÉèbó díẹ̀ 20

Torí pó jọ́mọ-ọn Yoòbà

Ó fi Yoòbá sàbùlàa wọn

Ọ̀rọ̀ di ṣákálá ṣokolo ṣòkòlò ṣákálá

Ó ń relé kò délé

Ó ń roko kò dóko 25

Àfọ́o.̀fọ́tán ojú a sì dásọ̀ọ́lẹ̀

Àdàlú èdè a fa họ́wùhọ́wù dání

Ọmọ ò níí lè dánú olóódoó rò

Ohun a bá sọ fún un náà ní ó sọ padà bí ayékòótọ́

Ọmọ a délé 30

A ní ‘Dádì, Yọ̀ bíládù fuù’

Kò kúkú gbọ́, kò yé e páà

Wọ́n ti ní bí wọ́n ṣe ń sọ

Sẹ́ni tó ṣe un tí ò dáa nù un

Ọmọ o sì mọ̀ péyìí yọ bàbá òun sílẹ̀ 35

Bákan náà ni gbogbo èèyàn sorí lójúu wọn

Wọn a kẹ́yẹlé mádìyẹ bó ṣe wu wọ́n

Wọ́n a kó tẹrú tọmọ tìwọ̀fà pọ̀

Ṣé kò kúkú ságbà lọ́mọ ajá

Àkọbí ajá, abíkẹ́yìn nazà bẹ́ẹ̀ 40

N náà ni awọn ọmọ naa yoo ṣe

Ajísebí Èkó, Èkó ní í kúú sí

Èyí tí ò yé wọn

Pọ̀ jèyí tó yé wọn lọ

N ò kúkú ráwọn ọmọ bá wí ńtiwọn 45

Ohun a fi kọ́ wọn ni wọ́n gbà

Wọ́n ní amúkùn-ún, ẹrù rẹ wọ́

Ó ni ẹẹ̀ wòsàlẹ̀

Mo ń bá ọ̀ ilé ìwé pàtàkì kan

Fọ̀rọ̀ jomitoro ọ̀rọ̀ ńjọ kan 50

Ọ̀gá yìí kàwé a ò rírú ẹ̀ rì

Ìwé tó kà tó bàm̀bà bamba

Mo ní ‘Ọ̀gá, ẹ bá n parí òwe yìí

Ẹ dákun e fiyè dénú’

Mo ní 55

‘Òní, àgbẹ̀ pọkọ́ mọ́

Ọla àgbẹ̀ pọkọ́ mọ́’

Wéré, ọ̀gá ti kó sí mi lẹ́nu

Ó lóun ti mọ̀yóókù

Kí n máà déènà pẹnu 60

Ó ní

‘Lọ́tùn-ún-ùn-la, àgbẹ̀ á gbọ́kọ́ ńbi ó fi pamọ́ sí

À bẹ́ ẹ̀ réèmọ̀, ẹyin èèyàn-àn mi

Èèmọ̀ lu kutu pẹ́bẹ́ tan

Ó tún lu pẹ̀bẹ́ pẹ̀lú ẹ 65

Àgbàlagbà ló ṣe báun parí òwe

Ta ni ò mọ̀ péparí òwe ùn ni pé

Ọjọ́ to.́kọ́ ó pàgbẹ̀ mọ́ ń bọ̀

Táriwó á sọ

Ẹ jọ̀wọ́, ẹ má fojú òpè wọ̀gá 70

Ọ̀pọ̀ ló ń pòwè Láwúwo

Tó ṣe bí gidi làwọn ń ṣe

Ẹní jìn sí kòtò

Ló dá lẹ́sẹ̀

Ẹní forí tì í dópìn-in 75

Àfàìmọ̀ kó má daláàrúù

Nǹkan àrà gbáà

Ọmọ Yoòbá ò fálà fédèe rẹ̣̀ mọ́

Èdè tó ládùn tó yìí

Lẹ fọ́wọ́ òsì tì dànù 80

Níbi orirí ti ń sunkún ilé

Tówìwí ń sunkún àtibọ̀ oko

Ibẹ̀ lẹ tit a wọn-n-le

Tèdè elédè

A wí tán 85

Wọ́n lédèe wa ò kún tó

Wọ́n lọ́sàn tó wọ̀ tí ò dùn

Bí ò kúkú wọ̀, ó tọ́

Kí làǹfààni olówó tí kò níyì?

Ẹ ṣé, a dúpẹ́ 90

Ó tán n bó kù?

Ẹ máa pọ́nrọ́ ńbíbà

Ẹ máa pọ́n èdè elédè lé

Ẹ máa sọ tiyín di sáré-pẹgbẹ́

Ilé ẹni lèmí mọ̀ pọ́nà pẹ̀kun sí 95

Wọ́n ní sòkòtòo Yoòbà ò balẹ̀

Wọ́n ní bá a gbá a létí

Tá a kàn án ńkòó

Tinú ẹ̀ ni yóò ṣe

Ẹ kú iṣẹ́ 100

Ẹ̀̀yin lọlọ́gbọ́n, eẹyin lọmọ̀ràn

‘Ọ̀mọ̀ràn tíi mọ tinú ìgbín nínú ìkarahun’

Wọ́n ní bá a bá ń fi Yoòbá kẹ́kọ̀ọ́

A ó ti ṣe pogo ọ̀rọ̀ tí ń bẹ ní sáyẹ́ǹsì?

A ó ti ṣe pọjíbírà àti jọmẹńtìrì? 105

A ó ti ṣe pọọ́sínjìn?

A ó ti pe kábọńdaosàìdì?

Ti pai-áárú-sukuàdì ń kọ?

Ṣùgbọ́n gẹ̀gẹ̀ bí mo ṣ sọ ṣáájú

Èyí tí ò yée yín 110

Pọ̀ jèyí tó yée yín lọ

Ó jọun pẹ́ ò mohun tédè jẹ

Ló jẹ́ ẹ mọ́ ọn sọ̀ yún-ùn

Àìmọ̀kan, àìmọ̀kàn

Ló kúkú n báayín-ín jà, o jàre 115

Ẹ ò mọ̀ pé

Bí gbogbo ọmọ káàárọ̀ o ò jíbí?

Bá pé báyìí la ó máa pé nǹkan-an wa

Òyìyẹ̀ tí ń yẹ̀ ẹ́ ò sí

Báyìí là ń ṣe ńlé wa 120

Èèwọ̀ ibòmín-ìn

Bá a bá sọ pé

Báyìí la ó máa pọọ́síjìn

Tá a sì fún kábọ́ǹdàosàìdì

Tá ni yóò ya sùtì ètè 125

Tí ó sọ pé Ṣàngo wa ò pọnmọ-ọnre?

Ẹ tilẹ̀ sọ pé Yoòbá ò kún tó

Ǹjẹ́ èyín mọ̀ pé

Ṣe lèdè máa ń dàgbàá sí i

Ó dàbí aṣọ 130

Tọ́kan gbó tá a mú mí-ìn

Ẹyin ti lọ sápótí ìṣúra

Kẹ́ ẹ wá à wọn èdè tẹ́ ẹ ti pa tì

Kẹ́ ẹ mú nínú-un wọn

Kẹ́ ẹ fi fáwọn nǹkan wọ̀nyí lóókọ tuntun 135

Bá a tilẹ̀ sì ta á bó tì

Kì ló sọ pé kí á má lọ sédè mí-ìn

Lọọ yá oókọ tá a ó máa pohun tuntun

Ká fara wọn mọlé

Púpọ̀ nínú Èèbó tí ẹ̀ ń wò un 140

Ara èdèe wọn kúkú kọ́ níbẹ̀rẹ̀ pẹ̀pẹ̀

Mímú ni wọ́n mú láti ara èdèe Látín-ìn-nì, Gíríìkì àti Hébéérù

Kò sọ́rọ̀ Matimátíìkì kankan ni Èèbó

Tí kì í ṣèdèe Lárúbáwá ló ti wa

Tá ni Lárúbáwá wáá sun mó jù nínú àwa àti Èèbó? 145

Bóo ni tèmi tìrẹ ti wáá jẹ́

Ọmọ ìyáà mi?

Ohun tí ò sì yée yín ni pé

Ọ̀pọ̀ èdè ló sáà ti wọ tiwa

Tí kò sì ṣe wá ni háà! 150

Bóyá o ti gbàgbé àwọn ọ̀rọ̀

Bí ‘àlàáfíà’, ‘àlùbáríkà’ àti ‘dàńsíkí’

Tí wọ́n tinú Haúsá di ti wa

N ò ṣẹ̀ṣẹ̀ lè sọ tÈèbó

Ìyún-ùn pọ̀ bíi kàasínǹkan 155

Kí ló dé tá a tẹpelẹ mọ́yìí

Ká fóhun gbogbo lórúkọ

Kó di ti wa?

Bóya ọ̀gọ̀rọ̀ èdè

Tó wà ńlẹ̀ẹ wa 160

Ló ń kọ yín lóminú

Pé bí Haúsá bá ń fi ti ẹ̀ kọ́mọ

Tí Íbò ń ṣe bákan náà

Ìgbà wo lọ̀rọ̀ọ wa

Ò ní í dàbí ilé gígaa Bábéélì? 165

Ìdáhùn síyún-ùn-ùn ò le, ọ̀rẹ́ẹ wa

Bóko ò jìnà, ilá kó tì

Orin tí kò ṣòro í dá

Kì í ṣòro í gbè

Bá a bá sọ pé ìsáǹsalùbọ́ 170

Pẹẹrẹpẹ sì lègbèe rẹ̀

Ìjà ò sí ńṣọ́ọ̀ṣì

Ṣàdúrà n ṣàmín ni

Bí Íbò bá ń fèdè abínibí kọ́mọ

A ó tún rọ̀ ọ́ kó dákun fiyè dénú 175

Kó fọ̀kan nínú Haúsá tàbí Yoòbá

Kọ́mo náà pẹ̀lú

Bí Yoòbá bá ń lo tirẹ̀

A óò ní kó fi ọ̀kan

Nínú Haúsá tàbí Íbò kún un 180

Bá Haúsá náà sì ni

Yóò fi ọ̀kan nínúun

Yoòbá tàbí Íbò tì í

Kò ní í pẹ́, kò ní í jìnà

Tá a ó fi máa gbọ́raa wa 185

Lágbòóyé

Ìyún-un ni pé

A fewé àdúgbò kàgbo ọmọ

Gbogbo rẹ̀ a sì kú mùn-ún-ùn

Bí ojú tó ti kékeé fọ́ 190

Ṣé tójú bá ti kékeé fọ́

Ṣe ní í kú mọ̀ràn-ìn mọran-in

Ò̀rò wa a sìdayọ̀

À sì fọpẹ́ fÓlúwa

A kúkú mọ̀ pédèe wa è é jẹ́ bẹ́ẹ̀ 195

Àwa la tajà eèpẹ̀

Tá a ń gbowó òkúta

A kọ fìlà fún wèrè

Wèrè sì fẹ́ẹ́ lo fìlà gbó

N ò kúkú bá wọ́n wí 200

Àbí ta ni a ó gbọ́kọ́ fún

Tí ò ní í roko sọ́dọ̀ ara rẹ̀

Àṣá ló sì ń mádìyẹ waá sọ̀lẹ

Òjò ló sì ń pàyèrèpè lọ́wọ́

Tó fi dẹni àkọlù 205

Kì í sì í rẹ̀gà títí

Kọ́mọ inú rẹ̀ má gbọ̀n lebelebe

Yóò balẹ̀ yóò balẹ̀

Ni labalaba fi ń wọgbóó lọ

Bí wọ́n ṣe ń dìrọ̀ mápáá tó 210

Apáa wọn ò kúkú ní í kápá

Bí wọ́n dìrọ̀ mọ́gi osè

Apáa wọn ò ní í kósè

Òjò iwájú ì í pahun

Tẹ̀yìn kìí pàgbín 215

Gbogbo epe tí a bá ṣé lu Onítibí

Ara ní í fi í san

Ológbò o ní í fìgbà kan kúkú ìwọ̀sílẹ̀

Ìjímèrè ò ní í bá wọn kúkú ọ̀wọọwọ̀ọ́

Èdèe Yorùbá ò ní í kú mó wa lójú 220

Ẹ dákun, ẹ ṣàmín ẹ̀.

Yoruba for Academic Purpose

Sunday, 7 June 2015

ÈDÈ ABÍNIBÍ

No comments:

Post a Comment